Luty to miesiąc, w którym warunki pracy nadal są wymagające: niskie temperatury, śliskie nawierzchnie, krótszy dzień i większe ryzyko wypadków komunikacyjnych oraz wychłodzenia pracowników. To także dobry moment, aby uporządkować dokumentację dotyczącą warunków pracy i zaplanować działania na kolejne miesiące.
15 lutego – Z-10Termin złożenia sprawozdania o warunkach pracy Z-10 do GUS
Sprawozdanie Z-10 jest jednym z podstawowych obowiązków sprawozdawczych pracodawcy w obszarze BHP i statystyki publicznej.
Czym jest sprawozdanie Z-10
Z-10 to sprawozdanie statystyczne składane do Głównego Urzędu Statystycznego, dotyczące warunków pracy w zakładzie. Zawiera informacje m.in. o:
narażeniu pracowników na czynniki szkodliwe i uciążliwe,
liczbie pracowników pracujących w warunkach zagrożeń,
działaniach podejmowanych w celu ograniczenia ryzyka zawodowego.
Dane wykazywane w sprawozdaniu są wykorzystywane do analiz stanu warunków pracy w skali kraju.
Ważne jest, aby informacje zawarte w Z-10 odzwierciedlały faktyczne warunki pracy w danym roku, a nie dane powielane automatycznie z wcześniejszych okresów.
Kogo dotyczy obowiązek złożenia Z-10
Obowiązek złożenia sprawozdania Z-10 dotyczy pracodawców, którzy zostali objęci badaniem statystycznym prowadzonym przez GUS. Nie jest to obowiązek powszechny – informacja o konieczności złożenia sprawozdania przekazywana jest indywidualnie, najczęściej za pośrednictwem portalu sprawozdawczego GUS.
Jeżeli zakład nie został objęty badaniem, sprawozdania Z-10 się nie składa.
Należy jednak pamiętać, że objęcie badaniem może zmieniać się w kolejnych latach, dlatego dokumentacja BHP powinna być prowadzona w sposób umożliwiający szybkie przygotowanie wymaganych danych.
Termin złożenia
Sprawozdanie Z-10 składa się do 15 lutego za rok poprzedni. Termin jest nieprzekraczalny.
Przygotowanie sprawozdania często wymaga zebrania danych z kilku obszarów (ocena ryzyka zawodowego, badania i pomiary czynników szkodliwych, rejestry BHP), dlatego nie należy odkładać tych działań na ostatnią chwilę.
Na co zwrócić uwagę przy wypełnianiu
Najczęstsze nieprawidłowości pojawiają się w sytuacjach, gdy:
dane wykazane w Z-10 nie są spójne z oceną ryzyka zawodowego,
nie uwzględniono aktualnych wyników badań i pomiarów środowiska pracy,
wykazywane są czynniki, które formalnie już nie występują lub pominięto te, które nadal są obecne,
brak jest aktualnych kart czynników szkodliwych.
Błędem jest również nieuwzględnianie pracowników wykonujących prace w narażeniu okresowo. W sprawozdaniu Z-10 istotne jest samo występowanie zagrożenia, niezależnie od częstotliwości jego oddziaływania.
Przed złożeniem sprawozdania warto sprawdzić kompletność i aktualność dokumentacji BHP, aby uniknąć konieczności składania korekt lub wyjaśnień.
Formularz Z-10 wraz z instrukcją wypełniania
🧪 Zweryfikuj terminy badań i pomiarów czynników szkodliwych
Sprawdź, kiedy upływają terminy kolejnych badań i pomiarów środowiska pracy (np. hałas, pyły, substancje chemiczne). Luty to dobry moment, aby:
zaplanować pomiary z wyprzedzeniem,
zabezpieczyć budżet,
uniknąć sytuacji, w której badania są „po terminie”.
Zobacz nasz artykuł o częstotliwości badań i pomiarów czynników szkodliwych
📋 Zaktualizuj rejestry i karty czynników szkodliwych
Upewnij się, że:
rejestr czynników szkodliwych odzwierciedla aktualny stan,
karty czynników są zgodne z wynikami pomiarów,
dane są spójne z oceną ryzyka i sprawozdaniem Z-10.
To szczególnie ważne w przypadku kontroli lub analiz statystycznych.
Pobierz wzór rejestru czynników szkodliwych z kartą badań i pomiarów
💰 Sprawdź możliwość dofinansowania ZUS na poprawę BHP
Luty to idealny moment, aby przygotować się do konkursu ZUS na dofinansowanie działań poprawiających warunki pracy. Terminy składania wniosków wypadają zwykle w drugiej części I kwartału, więc im wcześniej zaczniesz przygotowania, tym lepiej.
Nawet do 300 000 zł na realne działania
Zakład Ubezpieczeń Społecznych co roku prowadzi konkurs, którego celem jest poprawa warunków pracy, ograniczenie wypadków i chorób zawodowych oraz utrzymanie zdolności do pracy pracowników.
Kto może skorzystać
Z dofinansowania może skorzystać każdy płatnik składek ZUS, który:
Dotyczy to również jednoosobowych działalności gospodarczych opłacających składki ZUS.
Ile można otrzymać
Na co można przeznaczyć środki
Dofinansowanie może obejmować m.in.:
Warunkiem jest to, aby projekt dotyczył istniejących stanowisk pracy i realnie ograniczał zagrożenia.
Jak pomagamy w uzyskaniu dofinansowania
Większość firm kończy na samym wniosku. My prowadzimy projekt od początku do końca:
Dzięki temu:
Koszt naszej usługi to średnio 10–11% wartości wnioskowanego dofinansowania, a część wynagrodzenia jest płatna tylko w przypadku uzyskania środków.
Skontaktuj się z nami, a sprawdzimy, czy się kwalifikujesz i jak możemy Ci pomóc
☐ Sprawdź drogi dojścia pod kątem poślizgów
W lutym jednym z najczęstszych zagrożeń są poślizgnięcia i upadki na tym samym poziomie. Sprawdź stan dojść do budynków, ciągów komunikacyjnych, schodów zewnętrznych, ramp oraz placów manewrowych. Zwróć uwagę na oblodzenie, zalegający śnieg, kałuże zamarzające w godzinach porannych oraz prowizoryczne rozwiązania stosowane doraźnie.
Weryfikacji wymagają także maty antypoślizgowe, poręcze i oznakowanie miejsc szczególnie niebezpiecznych. Istotne jest również sprawdzenie, czy obowiązki związane z odśnieżaniem i posypywaniem nawierzchni są jasno przypisane i faktycznie realizowane.
☐ Skontroluj oświetlenie w strefach pracy i na ciągach komunikacyjnych
W okresie zimowym niedostateczne oświetlenie znacząco zwiększa ryzyko wypadków. Skontroluj zarówno oświetlenie stanowiskowe, jak i oświetlenie ogólne w halach, magazynach, na klatkach schodowych oraz na zewnątrz budynków.
Zwróć uwagę na niesprawne oprawy, przepalone źródła światła, uszkodzone klosze oraz miejsca, w których światło jest zasłaniane przez regały, maszyny lub składowane materiały. Sprawdź również działanie oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego, szczególnie w strefach o ograniczonym dostępie światła dziennego.
☐ Oceń stan odzieży roboczej i ochronnej dostosowanej do zimy
Upewnij się, że pracownicy wykonujący pracę w warunkach obniżonej temperatury są wyposażeni w odzież roboczą i ochronną odpowiednią do pory roku. Sprawdź, czy odzież zapewnia ochronę przed zimnem, wiatrem i wilgocią oraz czy jest kompletna i w dobrym stanie technicznym.
Warto zweryfikować, czy pracownicy faktycznie korzystają z przydzielonej odzieży oraz czy nie występują sytuacje, w których stosowane są prywatne, nieprzystosowane elementy garderoby. Luty to dobry moment, aby sprawdzić zapasy odzieży i zaplanować ewentualne uzupełnienia.
☐ Sprawdź wentylację i ogrzewanie pomieszczeń pracy
Zbyt niska temperatura w pomieszczeniach pracy lub niesprawna wentylacja wpływają nie tylko na komfort, ale również na bezpieczeństwo i zdrowie pracowników. Sprawdź działanie systemów grzewczych oraz wentylacyjnych, szczególnie w pomieszczeniach, w których pracownicy przebywają długotrwale.
Zwróć uwagę na miejsca, w których występują przeciągi, nierównomierne ogrzewanie lub okresowe wyłączanie ogrzewania. Warto również sprawdzić, czy w pomieszczeniach nie są stosowane prowizoryczne źródła ciepła, które mogą stwarzać zagrożenie pożarowe.
☐ Skontroluj stan kabli, przedłużaczy i instalacji elektrycznych
W okresie zimowym instalacje elektryczne są szczególnie narażone na uszkodzenia mechaniczne oraz zawilgocenie. Skontroluj stan kabli zasilających, przedłużaczy, listew oraz gniazd elektrycznych, zwracając uwagę na przetarcia izolacji, prowizoryczne połączenia i przeciążenia.
Sprawdź, czy przedłużacze nie są prowadzone przez przejścia, pod drzwiami lub w miejscach narażonych na uszkodzenie. Wszelkie tymczasowe rozwiązania warto potraktować jako sygnał do trwałego uporządkowania instalacji.
